Δευτέρα 9 Φεβρουαρίου 2009

ασαρκος λογος

Άσαρκος και σεσαρκωμένος Λόγος
του Μητρ. Ναυπάκτου Ιεροθέου Βλάχου
Το κέντρο της Παλαιάς και Καινής Διαθήκης είναι ο Χριστός, με την διαφορά ότι, στην Παλαιά Διαθήκη οι Προφήτες έβλεπαν τον άσαρκο Λόγο, ενώ στην Καινή Διαθήκη οι Απόστολοι και οι θεούμενοι βλέπουν τον σεσαρκωμένο Λόγο. Όλες οι αποκαλύψεις του Θεού μέσα στην ιστορία, είναι αποκαλύψεις του Υιού και Λόγου του Θεού. Στην Παλαιά Διαθήκη ο Λόγος του Θεού είναι ο Μεγάλης Βουλής Άγγελος, ο Άγγελος της δόξης, ενώ στην Καινή Διαθήκη ο Λόγος του Θεού γίνεται Χριστός, αφού η θεία φύση, δυνάμει της υποστατικής ενώσεως θείας και ανθρωπίνης φύσεως στο πρόσωπο του Λόγου, έχρισε την ανθρώπινη φύση.
Από το περιοδικό:"Εκκλησιαστική Παρέμβαση"
Σε τροπάριο που συνέταξε ο άγιος Ιωάννης ο Δαμασκηνός, γράφεται: «πρότερον μεν ως άσαρκον, ύστερον δε δι' ημάς σεσαρκωμένον». Ο άγιος Ιωάννης ο Δαμασκηνός ακόμη διδάσκει ότι, το όνομα Χριστός είναι όνομα της υποστάσεως και όχι της φύσεως. Γράφει χαρακτηριστικά: «Το δε Χριστός όνομα της υποστάσεως λέγομεν, ου μονοτρόπως λεγόμενον, αλλά των δύο φύσεων υπάρχον σημαντικόν? αυτός γαρ εαυτόν έχρισε, χρίων μεν ως Θεός το σώμα τη θεότητι αυτού, χριόμενος δε ως άνθρωπος? αυτός γαρ εστι τούτο κακείνο. Χρίσις δε η θεότης της ανθρωπότητος». Έτσι, ο Χριστός «το συναμφότερον, και Θεός και άνθρωπος λέγεται και κτιστός και άκτιστος και παθητός και απαθής».
Όλα τα χωρία της Παλαιάς Διαθήκης που χρησιμοποίησε ο Χριστός στην διδασκαλία Του, αλλά και τα χωρία από την Παλαιά Διαθήκη που ερμήνευσαν οι άγιοι Απόστολοι και αναφέρονταν στις αποκαλύψεις του Θεού είναι χωρία που σχετίζονται με την αποκάλυψη - φανέρωση του ασάρκου Λόγου. Ο Γιαχβέ της Παλαιάς Διαθήκης είναι ο ών, ο ήν και ο ερχόμενος, είναι ο Υιός και Λόγος του Θεού, ο Χριστός.
Η Παλαιά Διαθήκη κάνει λόγο για την θεία φύση του Λόγου, ενώ η Καινή Διαθήκη, μετά την ενσάρκωση του Λόγου του Θεού, κάνει λόγο και για την θεία και για την ανθρώπινη φύση Του που είναι ενωμένες υποστατικώς στο πρόσωπο του Λόγου και δυνάμει αυτής της υποστατικής ενώσεως και της αντιδόσεως των ιδιωμάτων των δύο φύσεων, και η Καινή Διαθήκη ονομάζει Χριστόν τον Κύριον της δόξης και τον Μεγάλης Βουλής Άγγελον της Παλαιάς Διαθήκης. Έτσι το όνομα Χριστός μεταφέρεται και στην Παλαιά Διαθήκη και αποδίδεται στον Θεό του Αβραάμ του Ισαάκ και του Ιακώβ.
Ο άγιος Ιωάννης ο Δαμασκηνός λέγει ότι ο Χριστός όταν ονομάζεται Υιός Θεού αυτό γίνεται γιατί δέχεται τα ιδιώματα της ανθρωπίνης φύσεως, η οποία είναι ενωμένη με την θεία φύση υποστατικώς, και όταν ονομάζεται υιός ανθρώπου δηλώνει ότι δέχεται τα ιδιώματα και τα αυχήματα της θείας φύσεως. Και αυτό γίνεται λόγω της αντιδόσεως των ιδιωμάτων κάθε φύσεως, επειδή υπάρχει η ταυτότητα της υποστάσεως και η περιχώρηση των δύο φύσεων. Γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο μπορούμε να πούμε για τον Χριστό «Ούτος ο Θεός ημών επί της γης ώφθη» καθώς επίσης και ότι «άνθρωπος ούτος άκτιστός εστι και απαθής και απερίγραπτος».
Είναι σαφής η διδασκαλία των Πατέρων της Εκκλησίας ότι οι αποκαλύψεις του Θεού στην Παλαιά Διαθήκη είναι αποκαλύψεις του ασάρκου Λόγου. Η εμφάνιση του Προφήτου Μωϋσέως και του Προφήτου Ηλία στο όρος Θαβώρ, κατά την Μεταμόρφωση του Χριστού, δείχνει αυτήν την πραγματικότητα, ότι οι μεγάλοι αυτοί Προφήτες κατά την διάρκεια της ζωής τους έβλεπαν τον άσαρκο Λόγο, τον οποίο τώρα αναγνωρίζουν εν τη σαρκί αυτού. Συνέβη ό,τι και με τον Αβραάμ, ο οποίος κατά τον λόγο του Χριστού ηγαλλιάσατο: “Αβραάμ ο πατήρ υμών ηγαλλιάσατο ίνα ίδη την ημέραν την εμήν, και είδε και εχάρη” (Ιω. η/, 56-57). Επίσης, αυτό φαίνεται και από το γεγονός ότι, ο Αναστάς Χριστός στους Μαθητάς που πορεύονταν προς Εμμαούς, ερμήνευε όλα όσα αναφέρονταν στις Γραφές ότι πραγματοποιήθηκαν στον εαυτό Του. Συγκεκριμένα ο Ευαγγελιστής Λουκάς γράφει: «καί αρξάμενος από Μωϋσέως και από πάντων των προφητών διηρμήνευεν αυτοίς εν πάσαις ταις γραφαίς τα περί εαυτού» (Λουκ. κδ/, 27).
Υπάρχουν μερικοί που διαχωρίζουν το όραμα και την αποκάλυψη του Προφήτου Δανιήλ από άλλες αποκαλύψεις του Θεού στην Παλαιά Διαθήκη και κάνουν λόγο για το ότι, η αποκάλυψη του Θεού στον Δανιήλ ως Παλαιού των ημερών είναι αποκάλυψη του Πατέρα.
Συγκεκριμένα, στο βιβλίο του Προφήτου Δανιήλ περιγράφεται μια θεία οπτασία:
«Εθεώρουν έως ότου θρόνοι ετέθησαν, και παλαιός ημερών εκάθητο, και το ένδυμα αυτού ωσεί χιών λευκόν, και η θρίξ της κεφαλής αυτού ωσεί έριον καθαρόν, ο θρόνος αυτού φλόξ πυρός, οι τροχοί αυτού πυρ φλέγον? ποταμός πυρός είλκεν έμπροσθεν αυτού, χίλιαι χιλιάδες ελειτούργουν αυτώ, και μύριαι μυριάδες παρειστήκεισαν αυτώ? κριτήριον εκάθισεν, και βίβλοι ηνεώχθησαν. εθεώρουν τότε από φωνής των λόγων των μεγάλων, ών το κέρας εκείνο ελάλει, έως ανηρέθη το θηρίον και απώλετο, και το σώμα αυτού εδόθη εις καύσιν πυρός. και των λοιπών θηρίων η αρχή μετεστάθη, και μακρότης ζωής εδόθη αυτοίς έως καιρού και καιρού. εθεώρουν εν οράματι της νυκτός και ιδού μετά των νεφελών του ουρανού ως υιός ανθρώπου ερχόμενος ήν και έως του παλαιού των ημερών έφθασεν και ενώπιον αυτού προσηνέχθη» (Δανιήλ ζ/, 9-13).
Στο όραμα αυτό καταγράφονται δύο πρόσωπα, το ένα είναι ο Παλαιός των ημερών που καθόταν σε θρόνο και το άλλο είναι ο υιός του ανθρώπου που ερχόταν με τις νεφέλες του ουρανού και έφθασε μέχρι το σημείο που καθόταν ό Παλαιός των ημερών.
Υπάρχει πλούσια θεολογική ανάλυση γύρω από την ερμηνεία της προφητείας αυτής, για το ποιός είναι ο Παλαιός των ημερών, ο Πατέρας ή ο Υιός. Υπάρχουν κείμενα που υποστηρίζουν ότι ο Παλαιός των ημερών είναι ο Πατέρας και ο υιός του ανθρώπου είναι ο Χριστός, καθώς επίσης υπάρχουν άλλα κείμενα που υποστηρίζουν ότι πρόκειται για ένα και το αυτό πρόσωπο, δηλαδή τον Υιό και Λόγο του Θεού, ο οποίος ως Παλαιός των ημερών έγινε άνθρωπος, χωρίς να αποβάλη την θεότητά Του. Και κατ' αυτόν τον τρόπο συνδέουν και ταυτίζουν τον Παλαιό των ημερών που κάθεται στον θρόνο με τον μέλλοντα κριτή.
Κυρίως η πατερική και υμνολογική παράδοση αποδέχεται την δεύτερη ερμηνεία, ότι πρόκειται περί του ενός και του αυτού προσώπου, δηλαδή ο Παλαιός των ημερών είναι ο Άσαρκος Λόγος, γιατί κανείς ποτέ δεν είδε τον Πατέρα κατά τον σαφή λόγο του Χριστού, και με τον υιό του ανθρώπου δηλώνεται η ενανθρώπηση του Παλαιού των ημερών. Επίσης, όλες οι Θεοφάνειες της Παλαιάς Διαθήκης είναι αποκαλύψεις του Λόγου καί, βεβαίως, αν ο Παλαιός των ημερών είναι ο Πατέρας και όχι ο Υιός, τότε δεν μπορούμε να εξηγήσουμε γιατί σαρκώθηκε ο Υιός και όχι ο Πατέρας.
Επομένως, η αυθεντική ερμηνευτική ανάλυση του οράματος του Προφήτου Δανιήλ είναι ότι, δεν πρόκειται περί δύο προσώπων, αλλά περί ενός και του αυτού προσώπου, αφού ο Παλαιός των ημερών είναι ο Υιός και Λόγος του Θεού που είναι ενωμένος και υπάρχει αϊδίως με τον Πατέρα και το Άγιον Πνεύμα, ο οποίος Υιός στον κατάλληλο καιρό έγινε άνθρωπος καί, βεβαίως, στην Δευτέρα Παρουσία Του θα κρίνη τους ανθρώπους.

Δεν υπάρχουν σχόλια: